Herbestemmen is hot! Toon van der Pas
Soms merk je dat je getuige bent van een maatschappelijke kentering. Duurzaamheid als overlevingsstrategie werd een paar decennia geleden al gepropageerd door de Club van Rome. Dat deed toen veel stof opwaaien, met name in de professionele gelederen. Al Gore vertaalde het in een publieksvriendelijke vorm. Maar de advertentiecampagne van de Toyota Prius is pas een echte indicator dat er sprake is van een landing in het maatschappelijke denken.
Het accent van het duurzaamheidsdenken ligt nog sterk op het energetische aspect. Dat vinden we terug in de labels op lampen, auto’s en gebouwen. Een prima zaak, vooral voor producten met een relatief hoge omloopsnelheid.
Moeilijker wordt het om het vorm te geven bij gebouwen. “De nieuwbouw, waar maatregelen het best toepasbaar zijn, vormt slechts 1% van de jaarlijkse toevoeging aan de gebouwenvoorraad”, betoogde Jeroen Troost (BAM), tijdens het DUBO congres in oktober 2009. “Inspirerende nieuwbouwvoorbeeldprojecten ten spijt, moet duurzaamheid dus waargemaakt worden in de bestaande voorraad!”
En het gaat niet alleen om de –korte termijn- energetische component van duurzaamheid. Ook lange termijn effecten moeten worden betrokken. Het “cradle-to-cradle” principe geeft daaraan een goed kader.
Herbestemmen ligt in het directe verlengde van het duurzaamheidsdenken dat nu ook in de vastgoedwereld wordt opgepikt, getuige enkele duidelijke signalen van de laatste weken:
• VROM brengt een PROVADA special uit: “Duurzaam Vastgoed Nieuwskrant” (juni)
• VASTGOEDMARKT brengt editie uit over duurzaam vastgoed (juni)
• FD met een extra Vastgoededitie die zwaar insteekt op herbestemming (7 juni)
• TROUW komt met editie: “Architectuur & Hergebruik (19 juni)
Het gaat de goede kant op, maar we zijn er nog niet. Zo ligt de focus van deze signalen naast de energetische aspecten, vooral op de schaal van de gebouwencomplexen. Om Wonen boven Winkels in dit geheel de waarde toe te kennen die het verdiend, moet het kader worden opgerekt en een kosten- baten analyse worden gemaakt.
Aan de energetisch-ecologische balans moeten dan sociaal-economische en culturele aspecten worden toegevoegd. Daarbij moet het schaalniveau vervolgens worden opgerekt van een gebouw naar de binnenstad als geheel.
Een dergelijke maatschappelijke kosten-baten analyse geeft Wonen boven Winkels een niet meer te ontkennen maatschappelijke evidentie en urgentie die we nu nog vaak missen!
Toon van der Pas
Juli 2010
